🎬 ภาพยนตร์ไทยปี 2489

เพราะความเหลวแหลกของ ประเวศทำให้เขาถูก นายประวัติ ผู้เป็นบิดา เฉดหัวออกไปจากบ้าน ประเวศจึงต้องออกรอนแรมไปยังหมู่บ้านชอนกาเหว่า สถานที่ที่เขาได้พบกับ ผู้ใหญ่ฟื้น เพื่อนของบิดา ทว่าผู้ใหญ่ฟื้นกลับไม่รู้จักประเวศ ประเวศจึงเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น นายเริกษ์ และขอทำงานในไร่ฝ้ายของผู้ใหญ่ฟื้น

ฝ่ายนายประวัติ หลังจากไล่ประเวศลูกชายออกจากบ้าน ก็ชักชวน จามรี หลานสาวมาช่วยงาน รวมถึงไปช่วยดูแลไร่ฝ้ายของผู้ใหญ่ฟื้น ทำให้เธอได้พบกับประเวศ แต่เพราะท่าทียียวนของประเวศทำให้เธอไม่อยากจะผูกสมัครรักใคร่ทั้งที่ในใจก็แอบชอบ กระทั่งประเวศรู้ข่าวว่า นายยศ ลูกเขยของผู้ใหญ่ฟื้นกำลังคิดจะโกงฝ้าย และจับจามรีเป็นตัวประกัน ด้วยความรักประเวศจึงเร่งรุดไปช่วยจนเกิดการต่อสู้ขึ้น ในจังหวะเดียวกับที่ประวัติและผู้ใหญ่ฟื้นเดินทางมาพบเข้า จึงช่วยประเวศล้างบางพวกคิดคดทรยศ แต่น่าเสียดายที่ผู้ใหญ่ฟื้นพลาดท่าเสียชีวิต ประเวศและจามรีจึงดูแลไร่ฝ้าสืบไป

ณ เมืองกาญจนบุรี คงจะไม่มีนักเลงหน้าไหนใหญ่เกินกว่า กำนันหาญ แต่เพราะวัยอันใกล้จะร่วงโรยรา กำนันจึงตามตัว นาฏยา ลูกสาวที่อยู่เมืองกรุงกลับมาช่วยสานต่ออำนาจ ครั้นนาฏยากลับมาถึงบ้านเธอก็ได้พบกับ แผน นักเลงหนุ่มพเนจร ซึ่งดูท่าว่าจะช่วยเหลืองานของพ่อตนได้ จึงให้แผนมาอยู่ด้วย ทว่านานวัน ด้วยความหล่อเหลาของแผนก็ทำเอานาฏยาตกหลุมรักซึ่งเขาเองก็คิดไม่ต่างจากเธอ ทั้งสองจึงสานสัมพันธ์ฉันท์คนรัก ท่ามกลางความไม่พอใจของ ไอ้สุข มือขวาของกำนันหาญ ที่คิดจะทรยศกำนันหาญมาก่อนหน้านั้นเนื่องจากกำนันหาญคิดจะเลิกปล้น ในขณะที่มันต้องการจะเป็นโจรต่อไป เมื่อเห็นว่านาฏยากำลังรักกับแผน ไอ้สุขจึงจัดการปล้นวัวกำนันหาญรวมทั้งจับนาฏยาเป็นตัวประกัน แผนซึ่งแท้ที่จริงคือนายร้อยตำรวจปลอมตัวมาจับขบวนการของกำนันหาญ จึงเปิดเผยตัวออกตามล่าไอ้สุข แต่ก็สายไปเสียแล้วเมื่อไอ้สุขกระทำการพรากพรหมจรรย์ไปจากนาฏยา และด้วยความโกรธแค้นนาฏยาจึงฆ่าไอ้สุขตายคาที่ แล้วจึงหนีไปบวช ละทิ้งซึ่งชะตากรรมอันแสนเศร้า ที่ทำให้แผนสุดแสนช้ำใจ